ANKARA / TEKHA
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 8 Mart Dünya Kadınlar Günü dolayısıyla hazırladığı “İstatistiklerle Kadın, 2025” bültenini kamuoyuyla paylaştı. Güncel verilere göre; 31 Aralık 2025 itibarıyla Türkiye’de kadın nüfusu 43 milyon 32 bin 734, erkek nüfusu ise 43 milyon 59 bin 434 olarak kayıtlara geçti. Kadınlar toplam nüfusun yüzde 49,98’ini oluştururken, erkeklerin oranı yüzde 50,02 oldu. 60 ve üzeri yaş gruplarında kadınların daha uzun yaşaması sebebiyle bu dengenin kadınlar lehine değiştiği, 90 yaş üzerinde kadın oranının yüzde 69,7’ye ulaştığı görüldü.
Kadınlar Erkeklerden 5,2 Yıl Daha Uzun Yaşıyor
2022-2024 dönemini kapsayan verilerde, doğuşta beklenen yaşam süresi Türkiye genelinde 78,1 yıl olarak belirlendi. Kadınlarda bu süre 80,7 yıl iken erkeklerde 75,5 yıl olarak ölçüldü. Ancak sağlıklı yaşam süresi bakımından erkeklerin (59 yıl), kadınlara (56,3 yıl) göre 2,6 yıl daha avantajlı olduğu saptandı.
Eğitim Seviyesi ve İstihdam İlişkisi
Kadınların eğitim süresi ve yükseköğretim mezuniyet oranlarında artış gözlemlendi. 25 yaş ve üzeri kadınların ortalama eğitim süresi 8,8 yıla yükselirken, yükseköğretim mezunu kadın oranı yüzde 25,2 oldu. Raporda öne çıkan diğer eğitim verileri şunlar:
-
Ebeveyn Etkisi: Annesi yükseköğretim mezunu olan bireylerin yüzde 84,4’ünün yükseköğretimi tamamladığı görüldü.
-
İş Gücüne Katılım: Yükseköğretim mezunu kadınların iş gücüne katılım oranı yüzde 68,7 ile en yüksek seviyeye ulaşırken, okuryazar olmayanlarda bu oran yüzde 14,6’da kaldı.
-
Bölgesel Farklar: En yüksek kadın istihdamı yüzde 39,3 ile Antalya, Isparta, Burdur bölgesinde; en düşük ise yüzde 20,9 ile Van, Muş, Bitlis, Hakkari bölgesinde gerçekleşti.
Yönetimde ve Siyasette Kadın Temsili Artıyor
Kadınların karar alma mekanizmalarındaki varlığı yıllar içinde artış gösterdi.
-
Büyükelçiler: 2011’de yüzde 11,9 olan kadın büyükelçi oranı 2025’te yüzde 28,4’e çıktı.
-
TBMM: Meclis’teki kadın milletvekili sayısı 118 olurken, kadın temsil oranı yüzde 19,9 olarak kaydedildi.
-
Akademi: Kadın doçent oranı yüzde 43,3’e, kadın profesör oranı ise yüzde 34,9’a yükseldi.
Aile Yapısı ve Evlilik Verileri
Türkiye’de kadınların ortalama ilk evlenme yaşı 26, erkeklerin ise 28,5 oldu. İlk evlenme yaşının en yüksek olduğu il Tunceli (Kadın: 29,6), en düşük olduğu il ise Kilis (Kadın: 23,7) olarak açıklandı. Boşanma davaları sonucunda çocukların velayetinin yüzde 74,6 oranında anneye verildiği belirtildi.
Teknoloji Kullanımı ve Beyin Göçü
Üretken yapay zeka kullanım oranı kadınlarda yüzde 18,8, erkeklerde ise yüzde 19,4 oldu. Özellikle 16-24 yaş grubundaki kadınların yüzde 40,5’inin yapay zeka kullandığı görüldü. Yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı kadınlarda yüzde 1,6, erkeklerde yüzde 2,4 olarak kaydedildi.
Şiddet İstatistikleri ve Eğitim Etkisi
Araştırma, kadınların maruz kaldığı şiddet türlerini de ortaya koydu. Kadınların yüzde 28,2’si psikolojik, yüzde 12,8’i fiziksel şiddete maruz kaldığını beyan etti. Eğitim seviyesi yükseldikçe ekonomik şiddetin azaldığı (yüzde 31,8’den yüzde 8,9’a), ancak ısrarlı takip ve dijital şiddetin arttığı saptandı. Kadınların en fazla eş veya eski eşleri tarafından şiddete uğradığı, ekonomik şiddetin ise yüzde 66,5 oranında aile üyelerinden geldiği vurgulandı.
